HABER MERKEZÄ°
Roma dönemine ait bir pagan tapınağının üzerine inÅŸa edilmiÅŸ olan caminin ne zaman ve nasıl yapıldığı kesin olarak bilinmez. Hristiyanlığın ilk yıllarında İsa‘nın, yeni dini yaymak üzere ÅŸehre gelen iki havarisi ile onlara inanıp sahip çıkan ilk kiÅŸi olduÄŸuna inanılan ve Habib-Neccar olarak anılan Antakyalıya ait kabul edilen mezarların bulunduÄŸu yerdedir.
Burada ilk olarak, Antakya şehrinin Ä°slam Devleti’nin lideri Halife Ömer‘in komutanlarından Ebu Ubeyde bin Cerrah tarafından fethedildiÄŸi dönemde, fethin simgesi olarak bir cami inÅŸa edildiÄŸi düşünülür. 7. yüzyılda inÅŸa edilmiÅŸ caminin, modern Türkiye‘nin sınırları içerisinde inÅŸa ilk cami olduÄŸu kabul edilir.
Antakya ÅŸehri 968 yılına kadar Müslüman devletlerin yönetiminde kaldı; 968’de Bizans hakimiyetine; bir asır sonra Müslüman Türklerin yönetimine girdi. Habibi Neccar Camii Bizans yönetiminde kiliseye, Selçuklu ordularının Antakya’yı almasından sonra yeniden camiye çevrildi.
Åžehir, I. Haçlı Seferi sırasında kuÅŸatılıp Haçlıların eline geçti (1098) ve Antakya PrensliÄŸi halini aldı. Memluk Sultanı Melik Zahir Baybars, 1269’da Antakya’yı fethetti. Memluk Sultanının fethi sırasında ateÅŸe verilip tahrip edilen ÅŸehirden geriye sur kalıntıları, St. Pierre maÄŸara kilisesi ve kilisenin yanı başındaki Charnion kabartma heykelinden baÅŸka bir ÅŸey kalmadı. Baybars yıktığı ÅŸehri sonradan kısmen imar etti. Caminin bu yeniden imar döneminde tekrar yapıldığı düşünülür. Medrese duvarlarında üzerinde bulunan ve oraya sonradan konduÄŸu anlaşılan bir kitabede Baybars’ın adı yazar.
Antakya 1526 yılında Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi sonunda Osmanlı egemenliğine girdi. Barok üslubunda minare, camiye 17. yüzyılda eklendi. Cami ve minare, 1829 yılında restore edildi.
1853 yılında yaşanan depremde cami yıkıldı, sadece minaresi ayakta kaldı. Bu depremden sonra cami yeniden yapıldı; yanına yeni yapılar eklendi. Böylece yamuk biçimli bir avlu etrafında toplanmış iki türbe, medrese hücreleri ve şadırvandan ibaret bir külliye meydana geldi. Avlu taç kapısı üzerindeki kitabede buranın 1863-1864 tarihinde yapıldığı belirtilir. Medrese hücrelerinin avlu cephesinde bulunan kitabesinde medresenin, Halil Ağa tarafından yaptırıldığı, 1863-1864 tarihinde Mürselzade tarafından onarıldığı belirtilir. Şadırvanın kitabesinde ise 1858 yılında yapıldığı belirtilmiştir.
Külliye, cumhuriyet döneminde çeşitli tarihlerde Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Hatay Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore ettirildi.
6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerde ise büyük bir kısmı yıkılmıştır.
