Ä°hanet Edenler
Peyami Sabah: Yöneten Ali Kemal. Gerçek adı Ali Rıza.
Yazdıklarından bazı örnekler verelim:
“Ä°ngiliz milleti kâinatın en azimli milletidir. Onların dostluÄŸu Osmanlı için bulunmaz bir güçtür.”
Ali Kemal bir hafta sonra da şöyle diyordu:
“Ä°ki vatanımız var, biri asıl vatanımız, öteki Fransa.”
Ali Kemal, Damat Ferit Hükümeti’nde eÄŸitim bakanlığı da yaptı.
Hem yazılarında hem de demeçlerinde Milli Mücadele’ye ÅŸiddetle karşı çıkıyor, Mustafa Kemal ve arkadaÅŸlarını ağır bir dille suçluyor ve bu harekete katılanların en ağır ÅŸekilde cezalandırılacaklarını yazıyordu.
Ona göre Mustafa Kemal ve arkadaşları Rumlardan daha zararlıydı.
“Kuyucu Murat PaÅŸa Celaliler’e nasıl davranmışsa Kuvayı Milliye’ye de öyle davranmak gerekir” diye yazıyordu.
Mütareke basını, her gün Ä°stanbul’u iÅŸgal eden devletlere övgüler yaÄŸdırıyor, bir an önce Türkiye’nin yönetimini ellerine almalarını istiyordu.
Ali Kemal, Türk ordusu zafer kazandıktan ve Anadolu’yu düşmandan temizledikten sonra BeyoÄŸlu’nda Ankara hükümetinin emri ile gizli servis elemanları tarafından yakalandı ve Ä°stanbul’dan çıkarılıp Ä°zmit’e götürüldü, Ankara’ya götürülmeden önce yapılan sorgusunda şöyle dedi:
“Ben bu davanın baÅŸarılı olacağına inanmıyordum. Türk milletinde bu kadar büyük yaÅŸama gayreti ve savaÅŸ ruhunun var olduÄŸunu bilmiyordum. Bu bilgisizliÄŸimden dolayı mazur görülmeliyim. YaÅŸamımın büyük bölümü Avrupa’da geçti. Türk milletini tanımıyormuÅŸum, tanıyamamışım.”
Trene bindirilmek için sorgulandığı yerden çıkarıldığında kapı önünde biriken kalabalık tarafından linç edildi.
Alemdar ve Refi Cevat Ulunay
Milli Mücadele’ye karşı olan Alemdar çok yıkıcı yayınlar yapıyordu. BaÅŸyazarı Refi Cevad Ulunay’dı.
Ulunay çok sert yazılar yazıyor, İngiliz mandası istiyordu. İşte bazı örnekler:
“Ä°ngilizleri bekliyoruz. Türkler kendi güçleriyle adam olamaz. Ä°ngilizler elimizden tutarak bizi kurtaracak.”
“Ä°ngiltere bizim elimizden tutmalıdır. Ä°stiklal diye bağıranlar kötü niyetlidir.”
“Anadolu’dakiler ne istiyor? Tekrar harp mi edelim? Milleti soyup soÄŸana mı çevirelim? Bunlar milleti kırdırmak istiyor.”
“Kuvayı Milliye adı altında hareket eden eÅŸkıya.”
“Kemalist çetelerin ÅŸakileri.”
Türkçe İstanbul ve Sait Molla
Türkçe Ä°stanbul’un yöneticisi Sait Molla da Ä°ngiliz mandasını savunuyordu.
Ä°ngiliz Muhipleri Cemiyeti’ni kuran Sait Molla Ä°ngilizlere baÅŸvurarak yönetime el koymalarını istiyordu.
Burada bir gerçeği daha vurgulamak gerekir: Saray da Sait Molla gibi Türklerin İngilizler tarafından yönetilmesi için işgal komutanlığına resmen başvurdu. Başvuruyu, Padişah Vahdeddin adına Sadrazam Damat Ferit Paşa yapmıştı.
“Mütareke Basını”nın yazarları ve gazetecileri milli mücadele dönemine başından beri karşı çıktılar ve çok yıkıcı yayımlar yaptılar.
Zaferden sonra kimi öldürüldü, kimi ülkeden kaçtı, kimi de yurtdışına sürgüne yollandı.
ÅžANTAJCI GAZETECÄ°LER
Türk Basınının İlk Şantajcısı Baba Tahir
Ahlaksızlığı ve ÅŸantajcılığıyla Türk basın tarihine geçen Mehmet Tahir adındaki sözde gazeteci aynı zamanda PadiÅŸah II. Abdülhamid’in de jurnalcisiydi.
Jurnalci Mehmet Tahir yazılarını attığı “Babanzade” imzası nedeniyle Baba Tahir olarak anılıyordu.
Bu ahlak yoksunuz sözde gazeteci, 1895 yılında çıkardığı Malumat adlı dergide en ünlü gazetecileri bile saraya jurnalliyordu. Bu yüzden birçok gazete kapanıyordu.
Baba Tahir, insanları jurnalledikçe saray tarafından besleniyor, beslendikçe de büyüyordu. Bu sayede yayım yaşamına atılmasından kısa bir süre sonra iki gazete ve iki dergi sahibi olmayı başardı.
Baba Tahir haftalık dergi olarak çıkardığı Malumat‘ı bol para sahibi olunca günlük gazeteye dönüştürdü. Artık Ä°stanbul’un en lüks semtlerinde oturuyor, şık giyiniyor, otomobil kullanıyordu.
Terkos Gölü’ne Domuz Düştü Åžantajı
Baba Tahir’in en rezil yöntemlerinden birinin ÅŸantajcılık olduÄŸunu belirtmiÅŸtik. Bunlardan basın tarihine geçen en ilginç olanı şöyledir:
Ä°stanbul o yıllarda içme suyunu tek kaynaktan alırdı. Terkos Gölü’nün suyu, hem temiz hem de lezzetliydi. Bu tesisleri Fransız ÅŸirketi iÅŸletiyordu.
Baba Tahir, Fransız şirketinden olumlu haberler yazmak veya karşıt haber yazmamak koşuluyla düzenli olarak para alıyordu. Bu düzenden iki taraf da mutluydu. Tahir Efendi havadan para kazanıyor, Fransız şirketinin de başı ağrımıyordu. Her iki taraf için de işler tıkırındaydı.
Ancak şirket müdürünün görev süresi tamamlandı ve ülkesine döndü.
Terkos Su Kumpanyası Ä°stanbul’a yeni bir müdür gönderdi. Müdür dosyaları incelerken Malumat gazetesine her ay bir kese altın gönderildiÄŸini belirledi. Görevlilere bu paranın hangi amaçla gönderildiÄŸini sordu. Gerekçeyi öğrenince öfkeden küplere binen müdür “Ben, karşı haber yazmasın diye kimseye haraç vermem” diyerek Baba Tahir’in parasını kesti.
Baba Tahir durumu öğrenince hemen oturdu ve gazetesinde yayımlanmak üzere bir haber yazdı:
“GeçtiÄŸimiz gün Terkos Gölü yakınlarında avlanan avcılar besili bir domuz görmüşler ve bu pis mahlukatı öldürmek için ateÅŸ etmiÅŸlerdir. Ancak domuza isabet eden mermiler onu sadece yaralamış, avcıların elinden kaçan ve kan kaybeden yabandomuzu, Terkos Gölü’nde düşerek boÄŸulmuÅŸtur.”
Bu haber Malumat gazetesinde yayımlandığı gün İstanbul birbirine girmiş, Müslüman halk Fransız şirketinin önünde toplanmış. Şirketin müdürü ve çalışanlar panikleyip ne yapacaklarını şaşırmışlar.
Yeni müdür hata yaptığını anlamış ve Baba Tahir’e hemen bir kese altın gönderip maaşının düzenli bir ÅŸekilde süreceÄŸi sözünü vermiÅŸ.
Ertesi gün Malumat gazetesinde şu düzeltme haberi yayımlanmış:
“Aldığımız son istihbarata göre domuz hakikaten vurulmuÅŸ ama göle düşmemiÅŸ, sahilin gerisinde gebermiÅŸ ve leÅŸi de bulunmuÅŸtur.”
NASÄ°HAT
Hürriyet’in kurucusu rahmetli Sedat Simavi’nin altmış altı yıl önce genç gazetecilere bıraktığı bir nasihati anımsadım. Şöyle yazmıştı Sedat Simavi: “Gazeteci arkadaşıma… Bu meslek yorucu meslektir. Ama insan büyük bir zevk içinde çalışır. Kalemine daima efendi kal, uÅŸak olmamaya gayret et. Mecbur kalırsan kır ama satma…”
(DEVAM EDECEK)
