HABER MERKEZÄ°
Halikarnas Mozolesi, Kral Mausolos için kız kardeşi, karısı ve halefi olan Artemisia tarafından inşa edilmiş bir yapıdır. Milattan önce 353 yılında Mausolos’un ölümünden sonra ikinci Artemisia olarak onun yerine geçmiştir. Kocasının onuruna bir tepede muhteşem mezarı inşa edebilmek için zamanın en iyi zanaatkarları görevlendirilmiştir. Mezarı ise mozole kelimesinin kökeni ve antik dünyanın yedi harikasından biri haline gelmiştir. Sahip olduğu kolonlarıyla ve piramit şeklinde yapılmış olan çatısı ile Yunan ve Mısır mimarisini andıran oldukça büyük boyutlara sahip olan bir yapıdır. Anlatın taşları bugün Türkiye’nin güney batısındaki Muğla şehrinde bulunan Bodrum Kalesi’nde yer alır. Milattan önce 334 yılında Perslerin büyük İskender’in ordusuna karşı kuşatması sonucunda bu yapı, ağır bir şekilde hasar görmüştür. 13. yüzyılda depremler tarafından mezar tahrip edilmiştir. 1404 yılına kadar mozolenin sadece tabanı hala tanınabilir bir durumdayken, 16. yüzyılda ise mozole, Rodos Şövalyeleri tarafından yağmalanmıştır. Günümüzde ise türbenin kalan bölümlerinin bir kısmı ise Bodrum Kalesi’nin duvarlarında görülebilir bir haldedir.
Dekoratif heykelli olanlar da dahil olmak üzere ayakta kalan bu eserin parçaları, Malta’nın şovalyeleri tarafından Bodrum’da inşa edilen Peter kalesinin duvarlarında kullanılmış ve 1850 yılında İngiliz kazıları sonucunda Mozilla’dan pek çok heykel parçası ve diğer parçalar keşfedilmiştir. Bodrum Kalesi’nin duvarlarından başka kalıntılar çıkarılarak, bu kalıntıların pek çoğu şu anda Londra’da bir müze içerisinde sergilenmektedir. Kimliği belirsiz bir kadına ait başka bir heykel, erkek figürünün bulunduğu büyük heykel ve çeşitli bütünlük biçimlerinde pek çok aslan ve at motifleri içerir. Mozolenin bulunduğu bölge, bugün etrafa saçılmış taş ve sütun çukurlardan oluşur. Türkiye’nin Bodrum ilçesinde yaklaşık olarak milattan önce 350 yılında Karya Hükümdarı Mausolos tarafından inşa edilen devasa bir mezar olarak bilinir. Yapımı sırasında mermerleri o kadar büyük ve o kadar etkileyici heykeller ile süslenmiştir. Böylelikle antik dünyanın yedi harikası listesinde bulunur. Şiddetli bir deprem sonucunda milattan sonra 15. yüzyılda inşa edilen ve Bodrum Kalesi’nin yapımında kullanılmak üzere pek çok parçanın söküldüğü bu mezar, artık ayakta değildir. Günümüzde ise sütün parçaları hala ayakta kalırken, mezarın dekoratif heykellerini önemli parçaları müzede sergilenmeye devam ediyor.
HALİKARNAS MOZOLESİ ÖZELLİKLERİ
Dünyanın yedi harikasından bir tanesi olan Halikarnas Mozolesi’nin yükseldiği yer, bugün bir çukur olarak gözle görülür bir haldedir. Sahip olduğu bu çukurun ne olduğunu anlamak için öncelik olarak kapalı sergi salonlarında gezilmesi önemli detaylar arasındadır. Tabanın ölçüleri 32 ve 38 metre boyutlarında olan mezarın, bir zamanlar uzun kenarı 242.5 kısa kenarı ise 105 metre olan bir geniş alana sahiptir. Antik yazarların anlattığına göre mozole, dört bölümden oluşmuş ve en altta yüksek bir podyum onun üzerinde 11 kısa kenarlarında ise 9 olmak üzere 36 tane sütun tapınak şeklinde bölümler mevcuttur. Tapınakların üzerinde ise 24 basamaklı piramit şeklinde bir çatı ve en tepede ise dört atın çektiği araba için mozole ve Artemis’in heykelleri bulunmaktadır. Mezarın yüksekliği konusunda ise Latin yazar olan Plinius gerekli bilgileri vermiştir. Latinlerin dünyanın yedi harikası olarak gördüğü mozolenin yüksekliği 180 İon kadardır. Bu ise yaklaşık olarak 55 metre yüksekliğinde tekabul eder. 20 katlı bir apartman yüksekliğine sahip olan mozole, sergi salonlarında ve makette büyük ölçü esas alınarak yapılmıştır.
HALİKARNAS MOZOLESİ’NİN TARİHİ
Pek çok kaynakta Halikarnas Mozalesi’nin yapımına, Mausolos öldükten sonra eşi Artemisia tarafından yaptırıldığı söylense bile milattan önce 355 yılında henüz hala hayattayken bu yapıya başlandığı bilinir. Kral Mausolos öldükten sonra eşi Artemisia bu eserin yapımını sürdürmüş ve karısı da öldükten sonra yapının kalanına kardeşleri devam etmiştir. Milattan önce 340 yılında Piksodaros ile Ada arasında satraplık mücadelesi sonucunda ara verilmiş olduğu düşünülmüş olsa bile Halikarnas Mozolesi’nin yapımında çalışan dönemin en ünlü mimarlar, kendi şöhretleri ve sanata duydukları ilgi ve saygıdan dolayı bu inşayı bitirdiği düşünülmüştür. Halikarnas Mozalesi’ni ayakta gören son kişilerden biri ise milattan sonra 12. yüzyılda yaşamış olan Piskopos Eustathios olmuştur. Bu durum ise Halikarnas Mozalesinın 1500 yıl ayakta kaldığını göstermiştir. 14. yüzyılda deprem sonucunda mozolenin bir dizi deprem ile yıkıldığı düşünülmüştür. 1402 yılında şovalyelerin Bodrum’a yerleştikleri zaman Osmanlı devleti tarafından yapılan tehditlerden korunmak için Bodrum Kalesi inşa edilmiştir. 1480 yılında ise Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet, şövalyelerin doğu Akdeniz ticaret yolu üzerinden Korsanlık faaliyetlerinden rahatsız olduğunu dile getirmiştir. Mesih Paşa komutasında donanmayı Rodos’a göndermiş ve rodosu yıkamamıştır. Bodrum Kalesi’ni de bombalayan donanma kaleye büyük bir şekilde zarar vermiştir. Şövalyeler ise pes etmez ve daha önce enkaza ulaştıkları Halikarnas Mozolesinin 160.000 tane taşını alarak tekrardan Bodrum Kalesi’nin inşasında kullanmışlardır. Kalenin güçlendirilmesinde görev alan şövalyeler, mezar anlatana tahribatını günlüğünde, günümüzde kiremit çatı ile korunmaya çalışılan 12 basamaklı merdiveni nasıl olduklarını, mezar odasına giden koridorların iki yanındada heykellerin ve kabartmaların hayranlıkla izlediklerini dolu dolu anlatmışlardır. Mezar odasına girdikleri zaman tesadüf olarak paydos borusunu çalıp, asıl mezar odasına girmeden önce kaleye dönüp ve ertesi gün döndüklerinde ise mezar odasının açıldığını ve her bir bölümde parçalanmış olarak kıymetli kumaşlar ve altın ziynet eşyaları gördüklerini tek tek günlüklerine yazmışlardır. Halikarnas Mozolesi zamanla yok olmuş ve yıllarda bir yıkıntı şeklinde duran mozoleyi, toprak ve bitki örtüsü günümüzde hala saklar.
HALÄ°KARNAS MOZOLESÄ° HAKKINDA BÄ°LÄ°NMEYENLER
Halikarnas Mozolesi Muğla ilinin Bodrum ilçesinde bulunur ve milattan önce 350 yılında devasa mezar kalıntılarının bulunduğu ve limana çok yakın bir yerde yer alır. Halikarnas Mozolesi, dünyanın yedi harikasından bir tanesidir ve bu yapı Kral Mausolos adına karısı ve kız kardeşleri tarafından yaptırılmıştır. Yapının yapımında kullanılan kolonlar Yunan mimarisini andıran yapı, piramit şeklinde çatısı ise Mısır mimarisini andırmaktadır. Çok büyük bir boyuttaki bu mezar, kendinden sonra gelen benzeri mezarlara da isim açısından büyük bir önderlik etmiştir. Mozolenin alanı büyük bir açık hava müzesi olarak düzenlenmiş olarak günümüzde hala kullanılmaktadır. İçeri girildiğinde ise sağdan bodrum tipi bir ev görülür, solda ise uzun yapının içerisinde mozole hakkında kabartmalar, maket ve bazı çizimler ile yapıya ait olan mimari eserler görülür. Yazarlar, bu yapının mimarının Pytheos tarafından yapıldığını kaydetmiştir. Mezar, ana kayanın kesildiği yerlerden bir yeşil taşlardan anlaşıldığı üzere günümüzde görülen çukurların bulunduğu yerde yükselmiş bir durumda görülmektedir. Bu mezarın 1500 yıl ayakta kaldığı tarihi kayıtlar içerisinde geçmektedir. 15. yüzyılda ise gerçekleşen bir deprem sonucunda mozole, Bodrum’a gelen şövalyeler tarafından yıkık bir şekilde bulunmuştur. Şövalyeler ise yapılan bu yeri taş ocağı olarak kullanarak Bodrum Kalesi’nin yapımında kullanmıştır. Mozolenin taşları Bodrum Kalesi’nin yapımında kullanılmıştır. Sonuç olarak mozolenin kalan kısımları da depremden sonra ve şovalyelerin Bodrum Kalesi’nin yapımından sonra tamamen tahrip olmuş bir durumdadır. Muhteşem yapılan eserden günümüze hiçbir şey kalmayınca artık açık hava müzesi olarak kullanılmaya başlanmıştır.
