“Dünyada hiçbir milletin kadını, milletini kurtuluşa ve zafere götürmekte, Anadolu kadınından daha fazla çalıştım diyemez”
M.K Atatürk
HABER MERKEZİ
Türkiye’deki kadınlar milletvekili olabilmek için ilk adımı 1923’te attılar. Bu adım, kadınların 1923 yılında Nezihe Muhiddin önderliğinde ilk kadın partisi “Kadınlar Halk Fırkası”nı kurma isteğidir. Fakat 1909 Seçim Kanunu sebebiyle bu parti kurma girişimi, Kadınlar Halk Fırkası’nın Türk Kadınlar Birliği adlı derneğe dönüşmesi ile sonuçlandı.
5 Aralık 1934’te Mecliste görüşülen önerinin ardından yapılan oylamada, 317 üyeli Meclis’te, oylamaya katılan 258 milletvekilinin tamamının oyuyla değişiklik önerisi kabul edildi. Anayasanın 10. ve 11. Maddeleri değiştirilerek her kadına 22 yaşında seçme, 30 yaşında seçilme hakkı verildi.
Türkiye’de kadınların katıldığı ilk genel seçimleri, 8 Şubat 1935 yılında yapılan TBMM 5. dönem seçimleridir. Bu seçimlerde 17 kadın milletvekili TBMM’ye girdi. 1936 yılı başında boşalan milletvekillikleri için yapılan ara seçiminde emekli öğretmen Hatice Özgenel’in Çankırı milletvekili olarak seçilmesiyle meclisteki kadın milletvekili sayısı 18’e çıktı.
Türkiye’de kadınlar, 1934 yılı sonunda seçme ve seçilme hakkını kazandılar. Bu hak, eğitim, din, hukuk ve yaşamın diğer alanlarında Osmanlı’da başlayan, Cumhuriyet döneminde zirvesine ulaşan reform sürecinin bir parçasıydı. Bu reformlar sayesinde kadınlar, eğitimin her düzeyine katılabilme, iş yaşamının her alanında yer alabilme, kültürel hayata, bütün sanat dallarına katılabilme, giyim kuşamda, aile yaşamında, kişi ve miras hukukunda dini gericiliğin zincirlerini kırabilme imkanlarına kavuştular.
Türkiye’de kadınların 1934 yılındaki seçme ve seçilme hakkı kazanmaları, siyasi ve toplumsal arenada önemli bir dönüşümü simgeliyor. Bu hak, kadınların sadece siyasette değil, aynı zamanda toplumun diğer alanlarında da etkin rol alabilmelerine olanak tanıdı. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan bu tarihi süreç, Türk kadınlarının özgürlük ve eşitlik mücadelesindeki önemli adımlardan sadece biridir.
İşte, Türkiye tarihinin ilk kadın milletvekilleri…
- Mebrure Gönenç
- Sabiha Gökçül Erbay
- Şekibe İnsel
- Huriye Öniz Baha
- Fatma Memik
- Nakiye Elgün
- Fakihe Öymen
- Hatı Çırpan (Satı Kadın)
- Ferruh Güpgüp
- Bahire Bediş Morova
- Mihri Pektaş
- Meliha Ulaş
- Fatma Esma Nayman
- Sabiha Görkey
- Seniha Hızal
- Benal Nevzat Arıman
- Türkan Örs Baştuğ
- Hatice Özgener
