HABER MERKEZÄ°
Türkan Şoray (28 Haziran 1945, İstanbul), Türk oyuncu, senarist ve yönetmen.
Türk sinemasında “Sultan” lakabıyla anılmaktadır. 1960’larda sinema ile tanışmış, ilk sinema ödülü 1964 Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde Acı Hayat filmiyle en baÅŸarılı kadın oyuncu ödülünü almıştır. Toplamda 222 filmde rol alan Türkan Åžoray, bu sayıyla dünyanın ‘en çok film çeviren’ kadın oyuncusudur. Åžoray, 12 Mart 2010 tarihinde UNICEF Türkiye iyi niyet elçisi seçilmiÅŸ, “Sevgiyle yapılamayacak bir ÅŸey yoktur diye düşünüyorum. Gücü sevgiyle birleÅŸtirirsek, birçok sorunun üstesinden gelebiliriz” demiÅŸtir. Ayrıca Åžoray’ın kendi adını taşıyan bir ilkokul da vardır. Sinema oyuncuları Hülya KoçyiÄŸit, Filiz Akın ve Fatma Girik’le birlikte, Türk sinemasının bir dönemine damgasını vurmuÅŸ dört önemli kadın oyuncudan biri kabul edilir. Bu dörtlü içerisinde, yönetmenlik yapan tek sinema oyuncusu olan Åžoray, baÅŸrolünde kendisine eÅŸlik eden Kadir Ä°nanır ile oynadığı 1972 yapımlı Dönüş, 1976 yapımlı Bodrum Hâkimi, 1973 yapımlı Azap, 2015 yapımı Uzaklarda Aramanın tek başına; 1981 yapımlı Yılanı Öldürseler filminin ise Åžerif Gören ile birlikte yönetmenliÄŸini yapmıştır. Ä°stanbul’un Eyüp ilçesinde doÄŸan Türkan Åžoray memur bir ailenin ilk çocuÄŸudur. Nazan ve Figen adında iki kız kardeÅŸi daha olan Åžoray’ın babası vefat etmiÅŸti. Fatih Kız Lisesi orta bölümü mezunu olup, annesi Meliha Åžoray’ın (1927-1984) desteÄŸiyle sinemaya adım atan Åžoray, 1962 yılında Galatasaray eski asbaÅŸkanı Rüçhan Adlı (1923-1995) ile 20 yıl bir birliktelik yaÅŸadı.
Bu süre içinde birkaç defa ayrılıp barışan çift, Rüçhan Adlı’nın eÅŸinden bir türlü boÅŸanmaması yüzünden yollarını ayırdı. Türkan Åžoray, 1995 AÄŸustos’unda hastaneye kaldırılan Adlı’yı son anlarına kadar yalnız bırakmadı. Tiyatro oyuncusu Cihan Ãœnal ile 1983’te evlenmiÅŸ 1987’de ayrılmış ve bu evlilikten YaÄŸmur adlı bir kızları olmuÅŸtur. Henüz Fatih Kız Lisesi ortaokulu bölümünde okurken Karagümrük’teki ev sahiplerinin kızı olan, Türk sinemasında sonraları “Panter Emel” olarak tanınacak sinema oyuncusu Emel Yıldız ile bir film setine giden Türkan Åžoray, Türker Ä°nanoÄŸlu’nun teÅŸviki ile YeÅŸilçam’a adım atar. Emel Yıldız’ın yerine Åžoray’ın da kariyerinin baÅŸlangıcı anlamına gelen 1960 yılı yapımlı Köyde Bir Kız Sevdim filminde Baki Tamer ile baÅŸrol de oynamıştır.
Türkan Åžoray sinemaya baÅŸlamasıyla ilgili anısını şöyle anlatır: “Sinemaya girmeden önce mahallemize bir film seti geldi. Filmin bir setini mahallemizde çekeceklerdi. BaÅŸrol oyuncusu kadını gördüğümde ‘ne kadar güzel bir kadın’ dedim. Bu kadın Muhterem Nur’du. Öyle ÅŸaÅŸkın bir ÅŸekilde bakınırken yanıma bir adam geldi ve ‘Sen de filmlerde oynamak ister misin?’ diye sordu. Korktum ve hemen eve kaçtım. Bu adamın da daha sonra Memduh Ãœn olduÄŸunu öğrendim. O zaman film setinden kaçmıştım ama daha sonra film setleri hayatım oldu.” der. Åžoray’a ilk Altın Portakal ödülü getiren 1964 yapımlı yönetmenliÄŸini Metin Erksan’nın yaptığı baÅŸrollerinde Åžoray ve Ekrem Bora’nın yer aldığı Acı Hayat filmi “Manikürcü Nermin”‘i canlandıran oyuncu için kariyerinde önemli basamak olmuÅŸtur.
1968 yılında, Åžoray’a kariyerinde ikinci Altın Portakal ödülünü Sait Faik Abasıyanık’ın “MenekÅŸeli Vadi” adlı öyküsünden esinlenerek Safa Önal tarafından senaryosu yazılan Vesikalı Yarim filmi kazandırmış, yıllar sonra filmin yenilenmiÅŸ kopyasının yeniden yayımlandığı Ä°stanbul Film Festivali’nde konuÅŸan Türkan Åžoray film için şöyle demiÅŸtir: “Türk sinemasının yeri çok zor doldurulacak bir yönetmen olan Lütfi Akad’la çalışmış olmak benim için çok mucizevi bir ÅŸeydir. ‘Türkan, gözlerinle oynayacaksın’ diyordu bana. Gözlerimle oynamayı Lütfi Akad öğretti bana.”
BaÅŸrolde bir eÅŸe sahip oyuncuların baÅŸarılı olduÄŸu filmlerde Åžoray’a onlarca erkek sinema aktrisi eÅŸlik etmiÅŸtir. KlasikleÅŸmiÅŸ birkaç Åžoray filminde de eleÅŸtirmen Agah Özgüç’ün deÄŸimiyle ‘Seyirciyi aldatmak, daha fazla para kazanmak için’ yayınlanmamış ancak seyirciye yayınlanmış gibi afiÅŸi basılmıştır.
Åžoray’ın Ediz Hun’la oynadığı 1980 yapımı Tabancamın Sapını Gülle Donatacağım adlı filmin afiÅŸinde Türkan Åžoray ve Kemal Sunal olmasına karşın Ediz Hun ve Türkan Åžoray’ın oynadığı Güllü Geliyor Güllü filmi vardır. Kemal Sunal, sadece figüran oyuncudur. Sonrasında Kemal Sunal’ın popüler oluÅŸuyla aynı film baÅŸka adla, baÅŸka afiÅŸle tekrar yayınlanmıştır. Ä°lginç olaylardan biride KeÅŸanlı Ali filmi olup görüntü yönetmeninin adı olan Ali, film afiÅŸinde KeÅŸanlı’nın altına büyük harflerle yazıldığından “KeÅŸanlı Ali” olarak adlandırılıyor. Åžoray’ın ilginç sinema deneyimlerinden biri kendisi ile Filiz Akın’ın Günahkâr Kadın filminde bir araya getiren Ãœlkü Erakalın’dan henüz 17 yaşındayken bir film çekimi sırasında yediÄŸi tokat olmuÅŸtur. 1990’lı yıllarla birlikte, televizyon dizileri çalışmalarına da ağırlık vermeye baÅŸlamış, yaptığı bu çalışmalardan en çok ses getiren ve uzun ömürlü olanları, baÅŸrollerini Åžener Åžen’le paylaÅŸtığı Ä°kinci Bahar ve Haluk Bilginer ile paylaÅŸtığı Tatlı Hayat olmuÅŸtur.
