Yazarlar nasıl okuyor? (3)

M. Erol Kılıç

Seher vaktinde aç karnına…

Kitaplara değer verdiğim için nedense pek altını çizme alışkanlığım yok. Genelde, gazetede, dergi gibi saklamayı düşünmediğim yazıların altını çizer veya makasla keserim. Yollarda daha çok gazete dergi gibi türleri okuyorum, ilgi alanlarım genelde ağır felsefi konular olduğu için dikkatimi yolda çok yoğunlaştıramıyorum. Kolay okunan eserleri yolda okuyorum. Mesela, elime İbni Arabi’nin bir eserini alarak otobüse binmedim hiç. Dikkatimi dağıtmayacak pozisyonda, rahat bir koltukta okumaya çalışıyorum. Sadece kutsal kitaplar veya dua kitapları için okuma adına özel zamanlarım ve hallerim var. Ama normal bir eseri okumak için özel zamanlarım yoktur. Ancak tasavvufi derinlikte olan eserlerin, seher vaktinde ve aç karnına okunması tecrübe edilmiştir, bu sayede farklı lezzetler alınıyor. Kitap objesine içindeki bilgiler doğrultusunda değer veriyorum. Kitabı tamamen arkaya doğru katlamam. Kitabın içeriğine göre, aynı anda teorik-fikrî bir eseri okurken, rahatlatmak bâbında roman veya şiir okuyorum. Zaman zaman kendi kitaplarımı okurum, üzerinden bir vakit geçtikten sonra bir başkasının gözüyle okumakta fayda oluyor. Bazen yazdıklarımızdan istifade ediyoruz. Hızlı okuma gibi faaliyetler sadece herhangi konuyu hızlı arama için geçerli olabilir. Yoksa bir kitabı anlamak ve hazzetmek için okuyorsam hızlı okumuyorum.

Özcan Karabulut

Kurşunkalem ve masa lambası

İşim gereği sık sık yolculuk yaptığımdan her yerde, her durumda (evimdeysem çalışma masamda, yollardaysam koltukta, otel odasındaysam yatağımda) kitap okuyorum. Bulunduğum ortama ve mekâna göre kitabı okuduğum açılar değişir: Kitabı 90 derecelik bir açıyla okuyabildiğim gibi, 180 derecelik bir açıyla da okuyabilirim. Kitap okurken ihtiyacını duyduğum iki şey var: Kurşunkalem ve masa lambası. Ne yazık ki, her ikisi aynı anda olmuyor her zaman. Her cümlenin değil ama beğendiğim cümlelerin altını çizerim. Bazen okuduklarımla ilgili notlar aldığım olur. Türlere göre özel bir okuma zamanım yok. Öykünün bende ayrı bir yeri var, doğal olarak. Günün herhangi bir bölümünde öykü okuyabilirim. Son beş altı yıldır düzenli olarak roman okuyorum. Şiir için aynı şeyi söyleyemeyeceğim. Gazetesiz bir dünyayı düşünemem bile. Her sabah gazete okurum. Çalışma günlerinde nerdeyse tüm gazeteleri, hafta sonlarında ise üç dört gazete okurum. Uzun zamandır birçok kitabı bir arada okuduğumu söylemeliyim. Bir kitaptan ötekine geçtiğimde, bir alandan başka bir alana geçmiş olurum. Bu beni dinlendirir, yeni kitaplar okumak için harekete geçirir. Kitabı koklamaktan çok, kitaba dokunmaktan hoşlanırım. Yeni bir kitabım yayımlanmışsa kısa okumalar yapar, kitabın sayfaları arasında dolaşırım, o kadar. Sonra araya edebiyat dergileri, başka türden kitaplar, başka okumalar girer.

Refik Algan

Sabahları felsefe geceleri şiir!

Bence kitaplar 1) Okumak zorunda olduklarım 2) Okumaktan zevk alacağımı düşündüklerim ve 3) Tekrar ve tekrar okunması gerekenler diye üçe ayrılır. Genellikle önemli notları ve alıntıları, kitabın içine değil, okuduğum kitaplar için ayırdığım başka bir deftere yazmayı yeğlerim. Akıl insana der ki, Felsefeyi sabah, hikâye ve romanı daha sonra ve şiiri de geceleri oku!.. Ne var ki bir kitap insanı bir kez yakaladı mı, onu gece gündüz demeden bir çırpıda okuyup bitiriverir insan. Kitap okuma mekânım ise yataktan mutfağa, oturma odasından çalışma odama kadar değişebilir. Burada hemen şunu da söylemek gerekir ki bir evin içinde giderek çoğalan kitap hacmi, evin maddesel yaşama alanını daraltsa bile, o evin içinde yaşayanların ufuklarını aynı oranda da genişletmez mi? Bir evin zenginliği ne o evin mobilyaları ne de konumu vs. ile ilgilidir… Bir evin zenginliği, o evin içindeki kitaplar ve okumaya, çalışmaya ayrılan mekân ile ölçülür.

Fuat Sezgin

“Kitap Nasıl Okunur?” dersi!

Mehmet Çelebi, ekol olmuş rahmetli Fuat Sezgin Hocayla ilgili nefis bir hatırasında kitap nasıl okunur sorusunun cevabını şöyle anlatıyor:

“Bir gün enstitüye geç vakitte gelmiştim. 16.oo sularıydı. Kış günüydü. Koca enstitüde hocam ve iki araştırmacı vardı. Işıklar loş bir şekilde yanıyordu. Karanlık bir odada hocam bir kitaba dalmıştı. Nazikçe kapıyı tıkladım. Hocam bir tepki vermedi. Sessizce kendisine seslendim; yine tepki alamadım. Bir adım attım masasına doğru ve tekrar seslendim. Hocam kitabı iki avucu arasına almış, sanki harfleri teker teker seçercesine gözleriyle satırlar arasında hızlıca akıp duruyordu. Haddimi aşarak biraz daha sesli bir şekilde seslendim. Tepki yoktu. Bu sefer korkmaya başladım. En son yanına yaklaştım ve elimle omzuna dokundum hafifçe. Bir an ürktü ve ‘Mehmet!’ diye seslendi. Çok mahcup olmuştum. ‘Ne zamandan beri buradasın’ dedi sessizce. ‘Hocam 2-3 dakikadır, kusura bakmayın bir an endişelendim’ dedim. ‘Sen hiç kitap okudun mu?’ diye sordu. ‘Okudum hocam’ dedim, ‘Sen kitap okumadın hayatında Mehmet. Kitap okumak ibadet gibidir. Allah’ın rızasını kazanmak, ilim yapmak için okuduğun zaman okumuş olursun bir kitabı. Tıpkı namaza durduğun gibi kendini etrafında olan bitenlerden arındırır, kitabın ruhuna verirsin. Ve tıpkı namaz kılan insana seslenmediğin gibi kitap okuyan insana da seslenmezsin. Bir kenara geçer onun ibadeti bitene kadar beklersin’ dedi. Utancımdan ne yapacağımı şaşırdım. Hafif tebessüm etti, ayağa kalktı ve ensemi şefkatle kavradı. ‘Nasihat ediyorum. Üzülmüyorsun değil mi? Size kitap okumayı unutturdular. İnşallah sizin nesliniz yine kitap okuyan nesil olacak Mehmet. Milletin ve İslam âleminin âkıbeti buna bağlı’ dedi.”

Prof. Dr. Ümit Meriç

Benim için okumak düşünce ve ifademi sonsuz boyutlara kadar genişletmektir. Kitap okumak için herhangi bir vakit belirlemem, vapurda, arabada nerede olursam olayım mutlaka kitabımı açar okurum. Okuduğum eserlerin mutlaka altını çizerim, makaleler de dahil. Ayrıca kitabın arka sayfasına yazarla ilgili görüşlerimi yazarım. Daha sonra bu kitabı tekrar elime aldığımda kolaylık oluyor. Okuduklarımı mutlaka arkadaşlarıma anlatır, mütalaasını yaparım. Birkaç kitabı bir arada okurum. Okumayı sevmeyen bir kişi öncelikle ilgi alanına giren kitapları okumalı. Örneğin yemek yapmayı seven birisi yemek kitapları okuyabilir.

Ali Bulaç

İslam’ın ilk emri ‘oku’dur. Ben de bu ayeti kendime düstur edindim. Genellikle okumalarımı evde, daha sessiz olduğu için geceleri sabah namazına kadar yaparım. Kitapları seçerek okurum, rastgele seçilmiş herhangi bir kitabı okumam. Ayrıca farklı konulardaki birkaç kitabı bir arada okurum. Özellikle Doğu ve Batı kültürü kitapları okumayı tercih ediyorum. Bir kitap disiplin içerisinde okunmalı, abur cubur yer gibi okunmamalı. Kitapların genellikle altını çizerim, dergi ve gazetelerdeki önemli yazıları da kesip konularına göre arşivliyorum. 20 yaşımdan beri tuttuğum bir arşivim var, herhangi bir konu için arşivime müracaat ederim. Günde 50 sayfa kitap okumadan asla yatmam. Çok okumak değil, nitelikli kitap okumak önemlidir.

(BİTTİ)